İş kazası geçirmek, çalışan açısından hem maddi hem de hukuki sonuçlar doğurabilen ciddi bir durumdur. İş kazası sonucunda çalışan yaralanabilir, geçici olarak çalışamayabilir veya kalıcı bir iş gücü kaybına uğrayabilir.
Bu durumda çalışanın SGK tarafından sağlanan hakları, işverenden talep edilebilecek maddi ve manevi tazminat hakları ve iş sözleşmesine bağlı diğer işçilik hakları gündeme gelebilir.
SGK’ya göre iş kazası, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya iş nedeniyle meydana gelen ve kişiyi bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olayları da kapsayabilir.
İş Kazası Nedir?
İş kazası yalnızca işyerinde meydana gelen kazalarla sınırlı değildir.
Örneğin;
- İşyerinde meydana gelen kazalar,
- İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen kazalar,
- İş nedeniyle işyeri dışında görevlendirilen çalışanın yaşadığı kazalar,
- İşveren tarafından sağlanan araçla işe gidiş veya işten dönüş sırasında meydana gelen bazı kazalar
iş kazası kapsamında değerlendirilebilir.
Bir olayın iş kazası olarak değerlendirilmesi için somut olayın özelliklerinin incelenmesi gerekir.
İş Kazası Geçirdim, İlk Olarak Ne Yapmalıyım?
İş kazası geçirdiğinizde öncelikle sağlık durumunuzun tespit edilmesi ve gerekli tıbbi müdahalenin yapılması önemlidir.
Ardından kazanın iş kazası olarak kayıt altına alınması gerekir.
Mümkünse;
- Hastanede kazanın iş kazası olduğunu belirtin.
- Sağlık raporlarınızı ve tüm tıbbi belgelerinizi saklayın.
- Kaza tutanağının düzenlenmesini sağlayın.
- Kazaya ilişkin fotoğraf ve videoları saklayın.
- Tanıkların isim ve iletişim bilgilerini kaydedin.
- İşverenle yaptığınız yazışmaları muhafaza edin.
- SGK kayıtlarında kazanın iş kazası olarak bildirilip bildirilmediğini kontrol edin.
İşverenin iş kazasını kolluk kuvvetlerine derhal, SGK’ya ise kazadan sonraki üç iş günü içerisinde bildirmesi gerekir.
İş Kazası Geçiren İşçinin Hakları Nelerdir?
İş kazası sonucunda çalışan açısından farklı haklar ortaya çıkabilir.
Bunların başlıcaları şunlardır:
1. Geçici İş Göremezlik Ödeneği
İş kazası nedeniyle çalışamayan sigortalıya, şartları kapsamında SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verilebilir.
İş kazası sigortasından sağlanan haklar için genel olarak ayrıca belirli bir prim günü şartı aranmaz. SGK, iş kazası sigortası kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri gibi haklar sağlamaktadır.
2. Sürekli İş Göremezlik Geliri
İş kazası sonucunda çalışanın meslekte kazanma gücünde kalıcı bir kayıp meydana gelmesi halinde, gerekli şartların oluşması durumunda sürekli iş göremezlik geliri bağlanması gündeme gelebilir.
Bu hakkın doğup doğmadığının belirlenmesinde sağlık kurulu değerlendirmeleri ve SGK tarafından yapılan incelemeler önemlidir.
3. Maddi Tazminat
İş kazası nedeniyle çalışan ekonomik bir zarara uğramışsa, olayın şartlarına göre işverene karşı maddi tazminat talebinde bulunulabilir.
Maddi tazminat hesabında kazanın çalışanın gelirine, çalışma gücüne ve gelecekteki ekonomik durumuna etkisi gibi çeşitli unsurlar değerlendirilebilir.
4. Manevi Tazminat
İş kazası sonucunda çalışanın yaşadığı fiziksel ve psikolojik zarar, olayın ağırlığı ve diğer koşullar dikkate alınarak manevi tazminat talep edilmesi de mümkün olabilir.
Manevi tazminatın miktarı her olay bakımından ayrı değerlendirilir.
5. Sağlık Giderleri
İş kazası nedeniyle gerekli sağlık hizmetlerinin SGK kapsamında karşılanması söz konusu olabilir. İş kazası sigortası kapsamında sigortalıya sağlık hizmetleri ve kanunda öngörülen diğer yardımlar sağlanmaktadır.
İş Kazası Nedeniyle Tazminat Alabilir miyim?
İş kazasının meydana gelmesinde işverenin kusuru, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin yeterli olup olmadığı, çalışanın uğradığı zarar ve kazayla zarar arasındaki bağlantı gibi birçok unsur değerlendirilir.
Örneğin işverenin gerekli iş güvenliği önlemlerini almaması, çalışanı yeterli şekilde eğitmemesi veya uygun koruyucu ekipman sağlamaması gibi durumlar işverenin sorumluluğu bakımından önem taşıyabilir.
İş kazası nedeniyle tazminat hakkının bulunup bulunmadığı ve tazminat miktarı, olayın tüm koşulları incelenerek belirlenmelidir.
İş Kazası Sonucu Maluliyet Oluşursa Ne Olur?
İş kazası sonucunda çalışanın çalışma veya meslekte kazanma gücünde ciddi bir kayıp meydana gelirse, SGK tarafından gerekli değerlendirmeler yapılabilir.
İş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünün en az belirli oranda kaybedilmesi halinde sürekli iş göremezlik geliri bakımından değerlendirme yapılabilir. Malullük ile sürekli iş göremezlik kavramlarının ise birbirinden farklı olduğu unutulmamalıdır.
İş Kazası Geçirdikten Sonra İşten Çıkarılabilir miyim?
İş kazası geçiren çalışanın iş sözleşmesinin sona erdirilmesi halinde, fesih işleminin hukuka uygun olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
İş kazası sonrasında işveren tarafından işten çıkarılmanız halinde;
- İşten çıkarılma nedenini,
- SGK işten ayrılış kodunu,
- Kıdem tazminatı hakkınızı,
- İhbar tazminatı hakkınızı,
- İşe iade şartlarını,
- İş kazasından kaynaklanan tazminat haklarınızı
ayrıca değerlendirmeniz gerekir.
Özellikle işe iade bakımından kanunda öngörülen süreler bulunduğundan, işten çıkarılma sonrasında gecikmeden hukuki destek alınması önemlidir.
İş Kazası Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İş kazası nedeniyle talep edilebilecek tazminatın tek bir sabit miktarı yoktur.
Hesaplamada;
- Çalışanın yaşı,
- Geliri,
- Çalışma gücü kaybı,
- İş kazasının sonuçları,
- Kusur oranları,
- Tedavi süreci,
- Geçici veya sürekli iş göremezlik durumu,
- Gelecekte oluşabilecek ekonomik kayıplar
gibi birçok unsur dikkate alınabilir.
Bu nedenle internette bulunan basit tazminat hesaplamaları kesin sonuç vermeyebilir.
İş Kazası Geçirdim, Avukata Gitmeli miyim?
İş kazalarında maddi ve manevi tazminat, SGK hakları, sürekli iş göremezlik geliri ve işçilik alacakları aynı olay kapsamında gündeme gelebilir.
Bu nedenle özellikle ciddi yaralanma, kalıcı hasar, yüksek gelir kaybı veya işveren kusuru söz konusuysa bir iş kazası ve iş hukuku avukatından hukuki destek alınması önemlidir.
Avukat, kazanın iş kazası niteliğini, mevcut delilleri, işverenin kusur durumunu ve talep edilebilecek tazminatları somut olay üzerinden değerlendirebilir.
İş Kazası Geçiren Çalışan Ne Yapmalı?
İş kazasından sonra hak kaybı yaşamamak için şu adımlar izlenebilir:
- Sağlık kuruluşuna başvurun ve kazanın iş kazası olduğunu belirtin.
- Sağlık raporlarını ve tıbbi belgeleri saklayın.
- İş kazası tutanağının düzenlenmesini sağlayın.
- Kazaya ilişkin fotoğraf, video ve diğer delilleri muhafaza edin.
- Tanık bilgilerini kaydedin.
- İşverenin SGK bildirimini yapıp yapmadığını kontrol edin.
- Geçici iş göremezlik ödeneği hakkınızı kontrol edin.
- Kalıcı bir zarar varsa sürekli iş göremezlik geliri bakımından değerlendirme yaptırın.
- Maddi ve manevi tazminat hakkınızı araştırın.
- İşveren tarafından verilen belgeleri imzalamadan önce hukuki destek alın.
Sık Sorulan Sorular
İş kazası geçirdim, ne kadar tazminat alırım?
İş kazası tazminatının miktarı sabit değildir. Yaş, gelir, kusur oranı, iş gücü kaybı ve kazanın sonuçları gibi birçok faktöre göre hesaplama yapılır.
İş kazasında rapor parası alınır mı?
İş kazası nedeniyle geçici olarak çalışamayan sigortalıya, şartları kapsamında SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği verilebilir.
İş kazası nedeniyle manevi tazminat alınabilir mi?
Kazanın şartlarına ve meydana gelen zarara göre manevi tazminat talep edilmesi mümkün olabilir.
İşveren iş kazasını bildirmezse ne olur?
İşverenin iş kazasını yasal süresi içerisinde SGK’ya bildirme yükümlülüğü bulunmaktadır. Bildirimin süresinde yapılmaması halinde işveren açısından idari yaptırımlar ve SGK bakımından çeşitli sonuçlar doğabilir.
İş kazası geçirdim ama sigortam yoktu, ne yapmalıyım?
Sigortasız çalıştırılma durumunda da olayın hukuki açıdan incelenmesi gerekir. Kayıt dışı çalışanların iş kazası halinde SGK’nın bazı yardımlarından yararlanamama riski bulunmaktadır. Bu nedenle böyle bir durumda mümkün olan en kısa sürede hukuki destek alınması önemlidir.
İş kazası geçirdikten sonra işten çıkarıldım, haklarım neler?
İşten çıkarılmanın hukuka uygun olup olmadığına göre işe iade ve işçilik alacakları dahil farklı haklar gündeme gelebilir. Ayrıca iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat hakları da ayrıca değerlendirilebilir.
Not: Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş kazalarında haklar; kazanın oluş şekli, kusur oranları, sağlık durumu, iş gücü kaybı ve çalışma koşullarına göre değişebilir. Somut olayınızın değerlendirilmesi için iş hukuku alanında uzman bir avukata başvurmanız önerilir.
